شخصیت‌های مشروطهویژه‌نامه‌های کاواک
موضوعات داغ

یپرم خان و سردار اسعد بختیاری

نقش یپرم خان و سردار اسعد بختیاری در انقلاب مشروطه

یپرم خان و سردار اسعد بختیاری دو سردار دلاور دوران مشروطه هستند. یپرم خان که تا مرگ سلاح در دست داشت تا از مشروطه دفاع نماید و سردار اسعد بختیاری رهبری شجاع و دانا بود.

حقیقت تاریخی تلخی به ما می‌گوید، در بسیاری از برهه‌های حساس تاریخ ایران، مستبدین چاره‌ای جز اقدام نظامی برای پایان دورانشان برای مخالفین باقی نگذارده‌اند. فعالیت‌ها و جان‌فشانی‌های متفکرین، روشنفکران و مبارزان درنهایت منجر به پذیرش شروط انقلابیون توسط مظفرالدین شاه شد، آغازی شیرین با امضای فرمان مشروطه توسط مظفرالدین شاه قاجار در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۲۸۵٫ اما محمد شاه قاجار با به توپ بستن مجلس سبب شد دوران مشروطه پایان یابد و دوران استبداد صغیر آغاز گردید. در این زمان بود که دیگر انقلابیون چاره‌ای به‌جز اقدام نظامی نداشتند.

حتی تصور شرایط دشوار مشروطه خواهان در آن دوران نیز سخت است. بسیاری از رهبران فکری مشروطه به قتل رسیده یا در زندان بودند. تبریز و چند شهر مهم دیگر در محاصره نیروهای قاجار و ارتش روس بود. در این هنگام بود که دلاورانی در جای‌جای ایران به پا خواستند. ستارخان و باقر خان در تبریز، یپرم خان و سپهدار تنکابنی در رشت و سردار اسعد بختیاری در اصفهان.

یپرم خان
یپرم خان

یپرم خان که نام او یپرم داویدیان گانتاکتسی است، متولد ۱۲۴۷ خورشیدی در شهر گنجه است. او در جوانی در کنار رزمندگان ارمنی در جنگ‌های برابر عثمانی حضور داشت. یپرم خان حقیقتا در تمامی طول زندگی‌اش در حال مبارزه بوده است. او جنگ‌های سختی در جوانی داشت. حتی یک‌بار اسیرشده و به جزیره ساخالین روسیه نیز تبعید گردیده است. پس از فرار از اردوگاه، دورانی را در ژاپن گذراند و سپس دوباره خود را به ارمنستان رساند. به سبب عضویت در فرقه فدراسیون انقلابی ارمنی به گیلان آمد و خیلی زود فعالیت‌های خود را با مشروطه خواهان آغاز کرد. در زمان استبداد صغیر هم‌پیمان شدن وی و سپهدار تنکابنی تقریبا شمال ایران را از دست قاجار خارج کرد.

علیقلی خان سردار اسعد بختیاری یکی از دلاوران دوران مشروطه است. اقدامات او در فتح تهران و اصفهان بسیار ارزشمند است و قطعا کار مشروطه خواهان بدون دلاوری‌های او میسر نمی‌شد. سردار اسعد هم همچون یپرم خان پس از رویدادهای منتهی به استبداد صغیر دریافت حکومت مستبدانه حاکم تنها با کمک بازوی نظامی مشروطه ساقط می‌گردد.

او در سال ۱۲۳۶ دریکی از قشلاق‌های ایل بختیاری زاده شد. خاندان سردار اسعد از منطقه چغاخور چهارمحال بختیاری است. او فرزند حسینقلی خان ایلخانی از بزرگان ایل بود که توانست تمامی طوایف متنوع بختیاری را با یکدیگر متحد نماید. پدر سردار اسعد ۳۰ سال ایلخان بختیاری بود. نقش پدر سردار اسعد در زندگی او بسیار پررنگ است. او رشادت و مدیریت را از پدر آموخت. حسینقلی خان در مورد تحصیل پسرش نیز جدی بود. سردار اسعد خیلی زود خواندن و نوشتن آموخت و سپس به فراگیری زبان‌های عربی و فرانسه مشغول شد. اولین کینه از قاجار در دل سردار اسعد با قتل پدرش توسط حاکم اصفهان شکل گرفت. حکومت قاجار که از اتحاد طوایف بختیاری بیم داشت، به دستور شخص شاه، حسینقلی خان، ایلخان بختیاری را با قهوه معروف قجری مسموم کرد و به قتل رساند.

او به همراه دو پسرش و به دعوت حاکم اصفهان، در یک میهمانی مسموم شد. سرنوشت سردار اسعد و برادر بزرگترش نیز زندان بود. او در دوران زندان درواقع گروگان قاجار برای جلوگیری از شورش‌های احتمالی طوایف بختیاری بود. همه‌چیز پس از به روی کار آمدن اتابک و پایان نفوذ ظل السلطان تغییر کرد. او آزاد شد و نه‌تنها دیگر یک زندانی نبود بلکه مناسب متعدد دولتی را نیز در طول چند سال تجربه کرد. او دورانی طولانی فرمانده سواران بختیاری تهران بود.

سردار اسعد بختیاری در دوره‌ای به ناگاه عزم سفر کرد. سفرهایی که آغازگر تحولات فکری او بود. او به هند، عربستان، فرانسه و چند کشور اروپائی دیگر رفت. سفرهایی که شاید در آن‌ها معجزه ترقی‌خواهی و توسعه صنعتی دنیای جدید را دید. او تنها پس از دو سال به تهران بازگشت. سردار اسعد چند سالی در ایران بود و هم‌زمان با آغاز مشروطه به اروپا رفت و دورانی مشغول به ترجمه آثاری از فرانسه و انگلیسی به فارسی بود.

لیست ترجمه‌ها و تالیفات سردار اسعد بختیاری

بولینا – غاده البریتانی

پل و ورژینی

تاریخ حمیدی – سلطان عبدالحمید عثمانی

دختر فرعون

دیل گابریل

روکامبول

شرح حال هانری سوم

عشاق پاریس

مادموازل مارگریت

هرمس مصری

سفرنامه‌های برادران شرلی

عهدنامه حضرت امیر

و همچنین کتاب تاریخ بختیاری اثر او است.

 اما با به توپ بسته شدن مجلس، زندگی سردار اسعد بختیاری ناگهان تغییر کرد. او نیز همچون یپرم خان عزم برای مبارزه مسلحانه با قاجاریه جزم کرد. وی یکی از اعضای حاضر در انجمن میکده بود و در تشکیل جلسات آن نقش موثری داشت. انجمنی که ریشه‌ی انقلاب مشروطه در آن جان گرفت.

سردار اسعد بختیاری بلافاصله به سراغ ایل رفت و تقریبا با تمامی ایل‌های موثر آن منطقه حتی ایلات مهم عرب تفاهم‌نامه امضا کرد. سردار اسعد در مسیر تهران حتی تمام تلاش خود را انجام داد تا تن به جنگ با برخی از ایل‌هایی که همچنان به شاه قاجار وفادار بودند ندهد.

گاه‌شمار زندگی یپرم خان و سردار اسعد سرشار از نقاط تاریخی موثر و مشترکی همچون فتح تهران و واقعه پارک اتابک است. ضمنا این دو نقاط مشترک فکری زیادی نیز با یکدیگر داشته‌اند بااین‌حال که هرکدام از گوشه‌ای از ایران و با پیشینه‌ای متفاوت در یک مسیر قرارگرفته بودند. آن‌ها حفظ مشروطه را با چالش‌ها و انتخاب‌های سخت برگزیدند. از واقعه پارک اتابک تفاسیر و داستان‌های بسیاری وجود دارد که البته بسیاری از آن‌ها جانب‌دارانه است و هر تفکری روایتی به نفع خویش از آن دارد. هر که در آن میدان بود، پیشتر وفاداری خود را به مشروطه ثابت کرده بود.

سردار اسعد پس از عزل محمد علی شاه از سلطنت به‌عنوان وزیر داخله انتخاب شد. او سپس به وزارت جنگ منصوب گردید و پس از استعفای سپهدار تنکابنی، رئیس الوزرا شد. سردار اسعد بختیاری بدون شک سیاستمداری توانمند و سرداری دلیر بود.

یپرم خان هم پس از فتح تهران به ریاست نظمیه گمارده شد و در نظم دهی به شهر و دستگیری متحجرین و مشروطه ستیزان بسیار کوشید. درباره نقش یپرم خان در ماجرای اعدام شیخ فضل الله نوری نیز روایت‌های بسیاری وجود دارد، اما خوشبختانه دراین‌باره مستندات تاریخی کافی برای مراجعه و آگاهی به ذهنیات و خواسته‌های شیخ فضل الله وجود دارد. نیت یپرم خان در این قائله هر چه بود، قطعا مبارزه با تحجر همیشه نیکوست.

یپرم خان سرانجام در درگیری‌های کرمانشاه پس از سال‌ها جنگاوری کشته شد. برخی از آثار، نامه‌ها و سلاح‌های وی در موزه کلیسای وانگ اصفهان نگهداری می‌شود.

سردار اسعد بختیاری هم در اولین روز آبان سال ۱۲۹۶ خورشیدی در تهران درگذشت. پیکر او بر اساس وصیت آش در تخت فولاد اصفهان و در تکیه میرفندرسکی‌ها که آرامگاه خانوادگی آن‌ها است دفن شده است، جایی که خواهر دلاورش بی بی مریم بختیاری نیز در آنجا آرام‌گرفته است.

هانی آی

ما یک زوج زندگی و کار هستیم که هرکدام توانایی‌ها داریم. ما تحصیل‌کرده‌ی هنرهای تجسمی و IT هستیم و تقریبا ۱۳ ساله در محیط اینترنت فعالیت‌های مختلفی در زمینه طراحی گرافیک، تولید محتوا و تبلیغات داریم. « هانی آی » نامی است که برای برند خودمان انتخاب کردیم و از طریق این برند تلاش می‌کنیم محتوایی ارزشمند ازنظر نوشتاری و بصری، به محیط وب فارسی ارائه بدیم. فریلنسر بودن، رنگ زرد، گل و گیاه، کتاب و فیلم و موسیقی را دوست داریم. در حال حاضر با چندین مجموعه‌ی دوست‌داشتنی ایرانی در پروژه‌هایی که دوست داریم و از پس انجامش برمی‌آییم، همکاری می‌کنیم.
برچسب‌ها
نمایش بیشتر

میترا جلالی

طراح سایت و کارشناس سئو، علاقه‌مند به ادبیات،هنر و تکنولوژی...

نوشته‌های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 − 1 =

بستن