شخصیت‌های مشروطهویژه‌نامه‌های کاواک
موضوعات داغ

حاج میرزا نصرالله ملک المتکلمین

نقش حاج میرزا نصرالله ملک المتکلمین در انقلاب مشروطه

در این مقاله‌ی کوتاه قصد داریم به‌رسم و نام پرونده‌ی نوروزی سایت کاواک « چهره‌های مشروطه » به معرفی هشتمین چهره از این پرونده یعنی جناب « حاج میرزا نصرالله ملک المتکلمین » و تأثیرات وی بر انقلاب مشروطه بپردازیم.

حاج میرزا نصرالله بهشتی که به علت نفوذ و قدرت کلامش بعدها تنها با نام ملک المتکلمین شناخته می‌شد، یکی از واعظان و اندیشمندان دوران مشروطه است. سرگذشت ملک المتکلمین سراسر سخنرانی است و تبعید. او در طول زندگی به شهرها و کشورهای زیادی سفر کرد و تقریبا در همه‌جا متحجرین تاب سخنان روشنگرانه‌ی وی را نداشتند. ملک المتکلمین متولد ۱۲۳۹ خورشیدی و به قتل رسیده در تاریخ دوم تیرماه ۱۲۸۷ خورشیدی است. وی در کنار چند چهره‌ی برجسته‌ی دیگر مشروطه ، از مدیران و بنیان‌گذاران انجمن باغ میکده بودند.

ملک المتکلمین بازوی روشنگری و تکیه‌گاه مشروطه‌خواهان در پای تمامی منبرها بود. از او دو کتاب با نام رویای صادقانه که با مشارکت سید جمال الدین واعظ اصفهانی نوشته شده است و همچنین کتاب من الخلق الی الحق به‌جای مانده است. اندیشه‌های دینی وی در این دو کتاب پیدا است. هر دو کتاب تا به امروز هم مورد تکفیر بسیاری است. البته این کتاب‌ها در زمان خود با تمام محدودیت‌ها، تا حد زیادی به دسترس خواهانش رسید.

ملک المتکلمین در طول حیاتش با شخصیت‌های بزرگی از دوران مشروطه ملاقات کرده که ماحصل آن ملاقات و گفتگوها قطعا در سرنوشت مشروطه اثرگذار بوده است. او به همراه جهانگیرخان صوراسرافیل، سید جمال الدین واعظ اصفهانی و پنج تن دیگر از چهره‌های ارزشمند مشروطه در لیست معروف محمدعلی شاه بود. فهرستی که به‌خوبی بیانگر تنفر و درعین‌حال وحشت قاجاریان از سخنانی بود که ملک المتکلمین در پای منبرها می‌گفت و جهانگیرخان صوراسرافیل در روزنامه‌ای می‌نوشت.

نقدهایی هم از طرف برخی دیگر از چهره‌های مشروطه همچون ناظم الاسلام کرمانی به ملک المتکلمین وجود دارد که البته با توجه به نزدیکی نظام فکری وی به شیخ فضل الله نوری، نمی‌توان به این سخنان اتکا کرد.

تندیس ملک المتکلمین در میدان حسن آباد تهران تا پیش از انقلاب ۱۳۵۷ وجود داشته که بعدها به عللی نامعلوم به انبار پارک شهر منتقل شده، اندکی بعد البته فضاسازی‌هایی در رابطه با نصب مجدد آن صورت گرفت که پس از چندی با اعلام ناپدید شدن تندیس، اساسا موضوعی برای بحث باقی نماند.

مهدی ملک زاده فرزند ملک المتکلمین ، پزشک و مورخ ایرانی است که کتاب تاریخ انقلاب مشروطه ایران از او در هفت جلد منتشر شده است. این کتاب بدون شک یکی از جامع‌ترین تاریخ‌نگاری‌ها در رابطه با انقلاب مشروطه است. ملک زاده در کتابش، آخرین سخنان ملک المتکلمین را این‌گونه بیان می‌کند :

« ای پادشاه کوشش من برای این بود که مملکت ایران از این تاریکی جهل و نادانی و فقر و پریشانی بیرون آمده در ردیف ملل بزرگ جهان جای گیرد. سعی من برای این بود که ایران مقامی را که در تاریخ گذشته داشته و بر جهانیان حکمفرمائی می‌کرده بدست بیاورد نه اینکه دست نشانده اجانب شود و دیگران به آن فرمان فرمانروایی کنند. »

« من نمی‌دانم این خون فاسد که در عروق شما جاری است چقدر عزیز است که نمی‌خواهید یک قطره آن را در راه شرافت و افتخار و نجات وطن و بدست آوردن آزادی بریزید، شما به پستی و دون همتی و تحمل ظلم چنان عادت کرده‌اید که به هر حقارتی تن در می‌دهید. »

ملک المتکلمین را پس از به توپ بستن مجلس، دستگیر کرده و به باغ شاه که در آن روزگار، محمدعلی شاه به بهانه‌ی استراحت و درواقع برای سرکوب مشروطه در آنجا حضور داشت، بردند. می‌گویند او را حدود دو روز به همراه یارانش همچون جهانگیرخان صوراسرافیل شکنجه کرده و سپس در برابر دیدگان شاه با قساوت به قتل رساندند. آرامگاه وی و صوراسرافیل در ساختمانی نزدیک بیمارستان لقمان فعلی است، که البته بیمارستان لقمان برای گستری فضای خود قصد تخریب آن را دارد.

کتاب اختناق ایران از سایت کاواک قابل تهیه می‌باشد. ضمنا اگر علاقه‌مند به کتاب‌های تاریخ مشروطه هستید، می‌توانید به‌وسیله‌ی ابزار کاربردی ما در وبگاه کاواک، هر کتابی را که دوست دارید به‌گونه‌ای متفاوت بیابید. کاواک گراف نه‌تنها ابزاری است جذاب برای یافتن کتاب موردعلاقه‌تان، بلکه دنیایی از کتاب‌های مشابه را هم به شما پیشنهاد می‌کند.

هانی آی

ما یک زوج زندگی و کار هستیم که هرکدام توانایی‌ها داریم. ما تحصیل‌کرده‌ی هنرهای تجسمی و IT هستیم و تقریبا ۱۳ ساله در محیط اینترنت فعالیت‌های مختلفی در زمینه طراحی گرافیک، تولید محتوا و تبلیغات داریم. « هانی آی » نامی است که برای برند خودمان انتخاب کردیم و از طریق این برند تلاش می‌کنیم محتوایی ارزشمند ازنظر نوشتاری و بصری، به محیط وب فارسی ارائه بدیم. فریلنسر بودن، رنگ زرد، گل و گیاه، کتاب و فیلم و موسیقی را دوست داریم. در حال حاضر با چندین مجموعه‌ی دوست‌داشتنی ایرانی در پروژه‌هایی که دوست داریم و از پس انجامش برمی‌آییم، همکاری می‌کنیم.
برچسب‌ها
نمایش بیشتر

میترا جلالی

طراح سایت و کارشناس سئو، علاقه‌مند به ادبیات،هنر و تکنولوژی...

نوشته‌های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شانزده + 13 =

همچنین ببینید

بستن
بستن