اخبار و رویدادهای فرهنگیداستان جهاننقد و معرفی کتاب
موضوعات داغ

آنا برنز؛ برنده‌ی جایزه‌ی من بوکر ۲۰۱۸

شیرفروش؛ اثری بکر و اعجاب‌انگیز

آنا برنز، نخستین زن ایرلندی است که موفق به دریافت جایزه‌ی ۵۰٫۰۰۰ پوندی من بوکر شده است. شیرفروش، رمان آنا برنز که به‌خوبی با اوضاع جامعه‌ی امروزی هم‌خوانی دارد داستان زنی را روایت می‌کند که توسط مرد قدرتمندی مورد آزار جنسی قرار می‌گیرد.

این رمان تجربی که سومین رمان برنز است، از زبان دختر ۱۸ ساله‌ی بی‌نامی روایت می‌شود. این دختر در کتاب با نام «خواهر وسطی» شناخته می‌شود و شیرفروش، مردی نظامی که از او پر سن و سال‌تر است، به تعقیبش می‌پردازد. طبق گفته‌ی داوران جشنواره، این کتاب اعجاب‌انگیز و بکر است. یکی از داوران جشنواره به نام آنتونی آپیا، به هنگام اعلام برنده‌ی جایزه درباره‌ی شیرفروش گفت: «هیچ‌یک از ما قبلاً چنین چیزی نخوانده بودیم.» او ادامه داد: «نحوه‌ی بیان این اثر آنا برنز بسیار منحصربه‌فرد و متفاوت است. او با بیان متفاوتش در نثر شناور و شگفت‌انگیز کتاب، تفکرات مرسوم و عرف جامعه را به چالش می‌کشد. این داستان، داستان خشونت، تجاوز جنسی و مقاومت است که با طنز تلخش برجسته شده است.»

در این کتاب پاراگراف‌ها به یکدیگر متصل هستند و در کمتر جایی از رمان دیده می‌شود که بین آن‌ها فاصله باشد. برنز در متن رمان از آوردن نام شخصیت‌ها اجتناب کرده که سبب شده آپیا بپذیرد که شیرفروش رمانی «چالش‌برانگیز» است. او چنین بیان کرد که: «این رمان ارزش برنده شدن را دارد چرا که زمانی که به چنین سطحی برسید، متوجه خواهید شد که این دید بسیار فوق‌العاده است. او ادامه داد: «من عمرم را وقف مطالعه‌ی مقالات و مجلات فلسفی کردم پس طبق استانداردهای من درک این دیدگاه آن‌قدرها هم مشکل نیست و اگر بر آن اصرار شود حتی ارزش دریافت جایزه را هم دارد. به دلیل ناآشنا بودن زبان در برخی قسمت‌ها نمی‌توان گفت که خواندنش آسان است اما فکر می‌کنم این رمان یکی از بهترین‌ها باقی خواهد ماند.»

زبان برنز پس از اعلام جوایز بند آمد. این نویسنده‌ی ۵۶ ساله در اجلاس مطبوعاتی اظهار داشت که به‌عنوان نویسنده‌ی کتاب، کارش این بوده که سر موقع حاضر شود و شخصیت‌ها را همراهی کند و تنها باید صبر می‌کرده تا هرکدام از شخصیت‌ها داستان خود را روایت کنند.

هنگامی‌که از او پرسیده شد پس از دریافت جایزه‌ی اورنج در سال ۲۰۰۲ تاکنون به چه‌کاری مشغول بوده است، او پاسخ داد که در اجلاس‌های مطبوعاتی شرکت می‌کرده و مدام در جابه‌جایی بوده است. از او سؤال شد که برای مبلغ جایزه چه برنامه‌ای دارد و او پاسخ داد که قرض‌هایش را صاف خواهد کرد و بقیه‌اش را صرف زندگی‌اش می‌کند.

این موفقیت، برنز را تبدیل به نخستین زن اهل شمال ایرلند کرد که برنده‌ی جایزه‌ی بوکر شده است. برندگان ایرلندی پیش از او از جمله جان بنویل، آن آنرایت و رادی دوئل، اهل جمهوری ایرلند بوده‌اند. او همچنین نخستین زن برنده‌ی جایزه‌ی بوکر از سال ۲۰۱۳ تاکنون است.

از رقیبان برنز در این جشنواره می‌توان به نویسنده‌ی بزرگ آمریکایی، ریچارد پاورس و دیزی جانسون که جوان‌ترین کاندید دریافت جایزه در تاریخ این جشنواره است و نویسنده‌ی کانادایی، اسی ادوگیان اشاره کرد. آپیا بیان کرد که داوران آثار را به دنبال موضوعات تاریک مورد کاوش قراردادند و همگی در انتخاب برنده هم‌نظر بوده‌اند و سعی کرده‌اند که تحت تأثیر این نگرانی که انتخاب سه برنده‌ی آمریکایی پشت سر هم می‌تواند منجر به بحث‌وجدل شود، قرار نگیرند.

برنز در بلفاست (پایتخت ایرلند شمالی) به دنیا آمد و حالا در ساسکس شرقی ساکن است. محیطی که در آن بزرگ شد به بیان خودش «مملو از خشونت، بی‌اعتمادی و شک» بوده است.

با شروع آزار شیرفروش روی «خواهر وسطی»، شایعه‌هایی پشت سرش شکل می‌گیرد مبنی بر این‌که او با شیرفروش سر و سری دارد؛ اما راوی داستان می‌گوید «من با شیرفروش سر و سری نداشته‌ام. من او را دوست نداشتم. تعقیب‌های او مرا گیج کرده بود و اینکه تلاش می‌کرد با من معاشقه کند، من را می‌ترساند.»

«اصلاً نمی‌دانم او شیرفروش کدام محل بود. شیرفروش ما که نبود. فکر نمی‌کنم اصلاً شیرفروش باشد. سفارش شیر نمی‌گرفت و اصلاً شیری در کار نبود. او هیچ‌وقت شیر به دم خانه‌ها نمی‌برد.»

آپیا بیان کرد: این زن جدا از جامعه زندگی می‌کند و مورد آزار مردی قرا می‌گیرد که از نظر جنسی به او علاقه‌منداست. مرد از این جدایی او از اجتماع سوءاستفاده می‌کند تا از قدرتی که جایگاهش در اختیارش گذاشته استفاده می‌کند و دنبالش برود.

فرقه‌گرایی و جدایی از اجتماع در این رمان نقش اساسی بازی می‌کند؛ اما ایرلند تنها جایی نیست که در آن جدایی بین فرقه‌ها دیده می‌شود. تی. اس. الیوت می‌گوید که بدونِ خاص بودن نمی‌توان جهانی شد و این رمان در عین خاص بودن، جهانی هم هست.

رمان شیرفروش درباره‌ی برخی نگرانی‌های جامعه‌ی امروزی هم حرفی برای گفتن دارد. آپیا ادامه داد: فکر می‌کنم این رمان به مردم کمک می‌کند تا بیشتر درباره‌ی هشتگ #من_هم_همین‌طور فکر کنند. این کتاب را باید برای تصویری که درباره‌ی این هشتگ به ما می‌دهد ستایش کرد؛ تصویری عمیق و ماهرانه که روان و اخلاق ما را به چالش می‌کشد.

آپیا اضافه کرد که راوی داستان برنز، دختری که در عین راه رفتن کتاب می‌خواند، صدای «خارق‌العاده» ای دارد. «او پشتش به حس خوبش، شوخ‌طبعی و کتاب خواندنش گرم است. او شخصیتی ادبی است در جامعه‌ای غیر ادبی.»

در بین داوران جشنواره، نویسنده‌ی ژانر جنایی، مک درمید، منتقد ادبی، لئو رابسون، نویسنده‌ی فمینیست، ژاکلین رز و رمان‌نویس هنرمند لیان شاپتون هم در کنار آپیا حضور داشتند.

برنز در مصاحبه‌ی خود با روزنامه‌ی گاردین آشکار کرد که منبع الهام او در نوشتن شیرفروش، چندصدکلمه‌ای است که دریکی از نوشته‌های اخیرش، اضافی بوده‌اند. او سعی کرد تا از آن‌ها یک داستان کوتاه بنویسد و شیرفروش حاصل این تلاش شد.

«کتاب کاری به کار اسم شخصیت‌ها ندارد و تبدیل به کتابی می‌شود که کمی و یا شاید کاملاً متفاوت است. در روزهای اول سعی کردم برای آن‌ها اسمی بگذارم ولی کتاب نماینده‌ی اسم شخصیت‌ها نیست. اگر برای آن‌ها اسمی انتخاب می‌کردم راوی داستان، سنگین و از زندگی خالی می‌شد و داستان پیش نمی‌رفت.»

سارا بوریائی

دانشجوی مطالعات ترجمه در دانشگاه علامه طباطبایی تهران هستم و گاهی مقالات کوتاه ترجمه میکنم، علاقه ی زیادی به مطالعه دارم و امیدوارم به زودی بتونم ترجمه ی یک رمان کوتاه رو شروع کنم.
منبع
روزنامه‌ی گاردین
برچسب‌ها
نمایش بیشتر

میترا جلالی

طراح سایت و کارشناس سئو، علاقه‌مند به ادبیات،هنر و تکنولوژی...

نوشته‌های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نه + 6 =

بستن